δυο πράγματα μόνο....

"Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

γράφει ο Μπορίς Βιαν το 1946 στο εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου του "Ο Αφρός των Ημερών". Αφού παραθέτει αρχικά την αξία της a priori κρίσης των πάντων στη ζωή μας, ανθρώπων, καταστάσεων, συναισθημάτων (κρίση που επιδέχεται πλήθος ερμηνειών και αντιρρήσεων), καταλήγει στην παραπάνω φράση. Κι αναρωτιέται ο αναγνώστης, αυτός ο άνθρωπος που ζει μέσα σε πλήθος δυσκολιών και προβλημάτων το 2012, μετά από 66 συναπτά έτη από τη χρονιά συγγραφής του πανέμορφου αυτού βιβλίου: είναι τελικά έτσι; Υπάρχουν μόνο δυο πράγματα στη ζωή; Και μάλιστα αυτά τα δυο; Ο κάθε λογής έρωτας και η μουσική;

Χθες βράδυ, την ώρα εκείνη της απόλυτης ησυχίας, όταν μπορεί κανείς να αφουγκραστεί τους ήχους της νύχτας, έπιασα τον εαυτό μου να προσπαθεί να προσεγγίσει και να αναλύσει αυτή τη φράση. Τι γίνεται με τον αγώνα της επιβίωσης, την ανέχεια, την αποξένωση, τους τρελούς καθημερινούς ρυθμούς, το χρόνο που ποτέ δε φτάνει και γλιστρά και παρασέρνει τη ζωή μας και μας αφήνει συχνά θεατές άφωνους και αδύναμους να αντιδράσουμε;

Και όμως οι λέξεις αυτές γράφτηκαν λίγο μετά το τέλος του μεγάλου πολέμου, την εποχή της θλίψης, του θανάτου, της αδικίας. Μπορεί ο Βιαν να ήταν τόσο βαθιά αγκιστρωμένος στις σειρήνες του surreal, που αρνήθηκε να δει τις πραγματικές διαστάσεις της ζωής και της πραγματικότητας; Ή μήπως, ακριβώς επειδή γνώριζε και ένιωθε πολλά, πρότεινε ως λύση αυτά τα δυο τόσο απλά μα και τόσο ουσιαστικά στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξης;

Τον έρωτα: κάθε λογής. Κάθε μορφής. Κάθε έκφανσης.

Τον έρωτα το σαρκικό,
τον έρωτα τον πνευματικό,
τον έρωτα για κάτι καλύτερο,
τον έρωτα για την αξιοπρέπεια,
τον έρωτα για την οικογένεια,
τον έρωτα για τη δουλειά,
τον έρωτα για τη συνεχή βελτίωσή μας,
τον έρωτα για τις συχνά απέλπιδες προσπάθειες να προσεγγίσουμε το ανώτερο, το διαφορετικό, το εξέχον.
Τον κάθε λογής έρωτα πλαισιωμένο από τους ήχους, τα χρώματα, τον παλμό, το γέλιο, το παράπονο, το φόβο, το δέος, το έλεος, τη συντροφιά της μουσικής.

Μην δεν είναι πάντα η μουσική κοινωνός όλων των στιγμών της ζωής μας;
Στο νανούρισμα.
Στο μοιρολόι.
Στη χαρά.
Στην προσπάθεια.
Στη λύπη.
Στην απογοήτευση.
Στον έρωτα....


"Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

Ο αφρός των ημερών ή κάνοντας μια σύντομη ανασκόπηση της ζωής μου...

Αυτές τις ημέρες άρχισα πάλι να ξανα-διαβάζω το βιβλίο του Μπορίς Βιάν " Ο αφρός των ημερών". Το είχα πρωτοδιαβάσει το 1984 και στην πρώτη του σελίδα στέκει με πλαγιαστά γράμματα από τυρκουάζ πένα η αφιέρωση:"Η πιο όμορφη ιστορία αγάπης για την αγάπη μου. Α. 4.10.84"...
Αποφάσισα λοιπόν να αποχαιρετήσω το 2011 με το βιβλίο αυτό στο χέρι και με τη βαθιά συνείδηση ότι όλα αυτά τα μεγάλα λόγια για αγάπη, πίστη, συντροφικότητα είναι συνήθως φληναφήματα και μωρολογίες, στην καλύτερη δε περίπτωση απλώς έπεα πτερόεντα.
Η χρονιά που φεύγει σήμερα ήταν ιδιαίτερα σημαδιακή για μένα. Κατάφερα μετά από ΠΟΛΛΑ χρόνια συμβιβασμών, συναισθηματικής ομηρίας, αποξένωσης από το πραγματικό μου εγώ και υποταγής στο απόλυτο ΕΓΩ του ΑΛΛΟΥ, να αντιδράσω, να φωνάξω, να απαιτήσω, να ελευθερωθώ.
Τι κρατώ λοιπόν από το 2011; Το απόλυτο αίσθημα υπερηφάνειας, αφού κατάφερα να κάνω την ανατροπή. Την ελπίδα να ξαναβρώ ολοκληρωτικά τα στοιχεία εκείνα που με καθόριζαν τόσο έντονα στο μακρινό παρελθόν μου και αφού τα ανακτήσω, να δουλέψω πάνω σε αυτά και να γίνω καλύτερος άνθρωπος. Τα παιδιά μου, τους φίλους και τους συγγενείς που μου συμπαραστάθηκαν σε αυτή μου την προσπάθεια. Την απογοήτευση για το πόσο μικροί και λίγοι μπορεί να γίνουν οι άνθρωποι. Την υπόσχεση κάθε μέρα να γίνομαι καλύτερη.
Και κλείνω με το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου, γραμμένο από τον Βιαν το 1946: "Εκείνο που έχει σημασία στη ζωή είναι να κρίνει κανείς τα πάντα a priori. Φαίνεται, πραγματικά, ότι οι μάζες έχουν άδικο και τα άτομα έχουν πάντα δίκιο. Ας μη βιαστούμε ωστόσο να εξάγουμε κανόνες συμπεριφοράς από αυτό το αξίωμα: δεν είναι ανάγκη να διατυπώνουμε τους κανόνες για να τους ακολουθούμε. Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

Μπορίς Βιάν - Ακόμα ένας

Ακόμα ένας
Μα χωρίς αιτία
Αφού οι μισοί
Ρωτάνε ό,τι ρωτούν κι οι άλλοι μισοί
Αφού τους απαντάνε με τα λόγια των άλλων
Τι άλλο πια κι εσύ να κάνεις
Παρά να γράφεις σαν τους άλλους
Και ν’ αμφιβάλλεις
Να επαναλαμβάνεις
Να ψάχνεις
Να ζητάς
Τίποτα να μη βρίσκεις
Ν’ αηδιάζεις
Και να λες
Σε τίποτα δε βγάζει
Θα ‘ταν καλύτερα να κέρδιζες τη ζωή σου
Μα τη ζωή μου εγώ την έχω, τη ζωή μου
Να την κερδίσω δεν υπάρχει ανάγκη
Πρόβλημα αυτό δεν είναι
Δεν είν’ εκεί το πρόβλημα
Προβλήματα θαρρώ είναι τα υπόλοιπα
Όμως τα έχουν όλα επισημάνει
Για όλα έχουν ρωτηθεί
Και για τα πιο ασήμαντα
Λοιπόν τι άλλο πια μου μένει
Έχουνε πάρει όλες τις λέξεις τις κατάλληλες
Όλες τις λέξεις τις ωραίες για να μιλήσεις
Τις αφρισμένες, τις ζεστές και τις μεγάλες
Τους ουρανούς, τ’ αστέρια, τα φωτάκια,
Τις άγριες, τις μαλακές σαν κύμα
Λυσσάνε, ροκανίζουνε κόκκινα βράχια
Γεμάτες με σκοτάδι και κραυγές
Γεμάτες αίμα κι αισθησιασμό
Γεμάτες με βουντούζες και ρουμπίνια
Λοιπόν εμένα τι μου μένει
Θα πρέπει να ρωτιέμαι αθόρυβα
Δίχως να γράφω δίχως να κοιμάμαι
Πρέπει να ψάχνω για λογαριασμό δικό μου
Και δίχως να το λέω, ούτε στο θυρωρό
Στο νάνο που κινιέται κάτω από τα πόδια μου
Ή στον παπά του συρταριού μου
Πρέπει να σκύβω μέσα μου
Χωρίς να παραστέκεται καμιά καλογριά
Σα χωροφύλακας να ορμήσει να μ’ αρπάξει
Και να μου μπήξει ένα μαχαίρι αλειμμένο βαζελίνη
Πρέπει να χώσω ένα μίσχο στα ρουθούνια
Την ουραιμία να εμποδίζει του εγκεφάλου
Να βλέπω οι λέξεις μου να τρέχουν
Όλοι τους έχουν αναρωτηθεί
Δεν έχω πια δικαίωμα να μιλάω
Έχουνε πάρει τα ωραία και τα λαμπρά
Όλα τους τώρα βρίσκονται ψηλά
Εκεί που είναι θρονιασμένοι οι ποιητές
Με λύρες αυτοκίνητες
Με λύρες ατμοκίνητες
Με λύρες σαν αλέτρια
Και Πήγασους από αντιδραστήρες
Δεν έχω θέμα πια
Κι οι λέξεις που μου μένουν είναι ανούσιες
Βλακώδεις λέξεις άνοστες
Έχω το εγώ, αυτός, αυτή, αυτές
Έχω το του, ποιος, ποιο και τι
Τι να ‘ναι, κείνος, κείνη, αυτοί, εμείς, εσείς και ούτε
Πώς θέλετε να γράψω ποίημα
Με τέτοιες λέξεις;
Ε, λοιπόν, ας είναι, δε θα γράψω.