Χηραμός

Βουτάς μέσα στο παγωμένο νερό κάποια μέρα του Μάρτη....

Ψάχνεις να βρεις εκείνη τη μυστική οπή που ξερνά ζέστη.


Βουτάς στην αγκαλιά του συντρόφου σου....

Ψάχνεις να βρεις εκείνο το κοίλωμα που σε περιβάλλει και σου προσφέρει την οικειότητα που μόνο οι εραστές μπορούν να μοιραστούν.


Βουτάς μέσα στις σπηλιές του μυαλού σου....

Ψάχνεις να βρεις απάντηση στα συνεχή γιατί.


Βουτάς συνεχώς... Τολμάς. Δε φοβάσαι.

Και πάντα βρίσκεις αυτό το κάτι.

Ένας χηραμός που πάντα σου δίνει την απάντηση...

Ένας χηραμός που πάντα σε οδηγεί στο φως...

δυο πράγματα μόνο....

"Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

γράφει ο Μπορίς Βιαν το 1946 στο εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου του "Ο Αφρός των Ημερών". Αφού παραθέτει αρχικά την αξία της a priori κρίσης των πάντων στη ζωή μας, ανθρώπων, καταστάσεων, συναισθημάτων (κρίση που επιδέχεται πλήθος ερμηνειών και αντιρρήσεων), καταλήγει στην παραπάνω φράση. Κι αναρωτιέται ο αναγνώστης, αυτός ο άνθρωπος που ζει μέσα σε πλήθος δυσκολιών και προβλημάτων το 2012, μετά από 66 συναπτά έτη από τη χρονιά συγγραφής του πανέμορφου αυτού βιβλίου: είναι τελικά έτσι; Υπάρχουν μόνο δυο πράγματα στη ζωή; Και μάλιστα αυτά τα δυο; Ο κάθε λογής έρωτας και η μουσική;

Χθες βράδυ, την ώρα εκείνη της απόλυτης ησυχίας, όταν μπορεί κανείς να αφουγκραστεί τους ήχους της νύχτας, έπιασα τον εαυτό μου να προσπαθεί να προσεγγίσει και να αναλύσει αυτή τη φράση. Τι γίνεται με τον αγώνα της επιβίωσης, την ανέχεια, την αποξένωση, τους τρελούς καθημερινούς ρυθμούς, το χρόνο που ποτέ δε φτάνει και γλιστρά και παρασέρνει τη ζωή μας και μας αφήνει συχνά θεατές άφωνους και αδύναμους να αντιδράσουμε;

Και όμως οι λέξεις αυτές γράφτηκαν λίγο μετά το τέλος του μεγάλου πολέμου, την εποχή της θλίψης, του θανάτου, της αδικίας. Μπορεί ο Βιαν να ήταν τόσο βαθιά αγκιστρωμένος στις σειρήνες του surreal, που αρνήθηκε να δει τις πραγματικές διαστάσεις της ζωής και της πραγματικότητας; Ή μήπως, ακριβώς επειδή γνώριζε και ένιωθε πολλά, πρότεινε ως λύση αυτά τα δυο τόσο απλά μα και τόσο ουσιαστικά στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξης;

Τον έρωτα: κάθε λογής. Κάθε μορφής. Κάθε έκφανσης.

Τον έρωτα το σαρκικό,
τον έρωτα τον πνευματικό,
τον έρωτα για κάτι καλύτερο,
τον έρωτα για την αξιοπρέπεια,
τον έρωτα για την οικογένεια,
τον έρωτα για τη δουλειά,
τον έρωτα για τη συνεχή βελτίωσή μας,
τον έρωτα για τις συχνά απέλπιδες προσπάθειες να προσεγγίσουμε το ανώτερο, το διαφορετικό, το εξέχον.
Τον κάθε λογής έρωτα πλαισιωμένο από τους ήχους, τα χρώματα, τον παλμό, το γέλιο, το παράπονο, το φόβο, το δέος, το έλεος, τη συντροφιά της μουσικής.

Μην δεν είναι πάντα η μουσική κοινωνός όλων των στιγμών της ζωής μας;
Στο νανούρισμα.
Στο μοιρολόι.
Στη χαρά.
Στην προσπάθεια.
Στη λύπη.
Στην απογοήτευση.
Στον έρωτα....


"Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

momenta της ύστερης εφηβείας μας

Let us go then, you and I,
When the evening is spread out against the sky
Like a patient etherized upon a table;
Let us go, through certain half-deserted streets,
The muttering retreats
Of restless nights in one-night cheap hotels
And sawdust restaurants with oyster-shells:
Streets that follow like a tedious argument
Of insidious intent
To lead you to an overwhelming question….
Oh, do not ask, “What is it?”
Let us go and make our visit.
[...]

(T.S.Eliot, The Love Song of J. Alfred Prufrock)

Το ποίημα αυτό με συνόδεψε σύντροφος πιστός στα χρόνια της ύστερης εφηβείας μου. Δεν προσπάθησα ποτέ να το κατανοήσω απόλυτα. Απολάμβανα τον ήχο, τη μυρωδιά και το φως που εξέπεμπαν οι λέξεις. Δεν μελαγχόλησα ποτέ, μα αναρωτήθηκα πολλές φορές "τολμώ;", αν και γνώριζα ότι πάντα θα είμαστε αδύναμοι, θνητοί ακόμα και μπρος στη θεϊκή ορμή του έρωτα.

Ανήκω σε μια γενιά που, ακολουθώντας τους δικούς της "ποιοτικούς" κανόνες, αρνήθηκε να γευτεί τον έρωτα σε φτηνά ξενοδοχεία της μιας νύχτας. Ενίοτε όμως παρέμενε εγκλωβισμένη στις προκαταλήψεις των μεγάλων και τότε κατάφερνε να γευτεί ψήγματα έρωτα μόνο κι απέμενε ενδεής.

Κάμποσοι από μας κυνηγούσαμε το συναίσθημα που πήγαζε ατόφιο, χωρίς ατέλειωτες λεκτικές διατυπώσεις ή άπειρη και μικρή σκοπιμότητα.

Ζούσαμε τα καλοκαίρια εκείνες τις υπέροχες στιγμές σε χωριά που το σούρουπο οι μεσόκοπες γυναίκες ξαπόσταιναν στα σκαλάκια της γειτονιάς πίνοντας καφεδάκι και πρόσφεραν απλόχερα τη δικιά τους προσωπική σοφία.

Κάναμε συζητήσεις για τον άνθρωπο και το θεό που κουβαλάει μέσα του, το θεό που λατρεύτηκε νύχτες με πανσέληνο στα δάση ή ολόκληρες μέρες μέσα στα σπαρτά, τα ιερά τεμένη, τις κάθε λογής εκκλησιές.

Ψάχναμε το γιατί και όταν νιώθαμε ότι το ακουμπούσαμε, το αναλύαμε με τις ώρες πάνω από ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί, ξάγρυπνοι, κουρασμένοι και όμως τόσο ζωντανοί.

Αποκοιμιόμαστε πλάι στο κύμα, κουκουλωμένοι σε έναν υπνόσακο και δίναμε ονόματα στα αστέρια και σάρκα στους ήχους.

Σταθήκαμε δειλοί και ταυτόχρονα τολμηροί. Έτοιμοι να δεχτούμε να ραγίσουμε, για να προχωρήσουμε, να νιώσουμε, να ζήσουμε.

Do I dare
Disturb the universe?
In a minute there is time
For decisions and revisions which a minute will reverse.

Γιατί όλη η ζωή μας είναι στιγμές. [κείμενο γραμμένο καλοκαίρι 1984,  το βρήκα ανάμεσα στα φυλαγμένα ερωτικά γράμματα, ραβασάκια, σημειωματάκια, όλα δεμένα με μια ροζ κορδελίτσα...]

momentum

Η ζωή μας, αυτό το φευγαλέο και εφήμερο, απαρτίζεται από χιλιάδες μικρές στιγμές. Τείνουμε να θυμόμαστε τις ερέβινες, τις σκοτεινές, τις ταπεινωτικές. Και οι άλλες;

Για αυτές θα γράψω σήμερα. Για εκείνες τις μικρές, απλές, ιδιαίτερες, ηλιόλουστες ή ευωδιαστές στιγμές που συνθέτουν τις φωτεινές σελίδες της ζωής μας.

Το πέταγμα του χαρταετού στην χειμωνιάτικη παραλία, το χάδι του παιδιού, το πρώτο φιλί, μια γουλιά καλό κρασί, οι κολλητές που γελάνε με τις γυναίκες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης στη σκοτεινή Ααβόρα, οι ζαβολιές του Νόσφι, ο ύπνος που γλιστρά μέσα σου καθώς σε αγκαλιάζει ο σύντροφός σου, μια βαθιά ρουφηξιά τσιγάρο, οι ερωτικές θωπείες πλάι στο κύμα, τα παραμύθια της γιαγιάς, η αναζήτηση του αυγερινού στον έναστρο ουρανό, η αίσθηση της γυμνής πατούσας πάνω στο δροσερό μάρμαρο ένα καυτό καλοκαιρινό απομεσήμερο...

Kαι το γιατί;;;; Δεν έχουν τα πάντα μια απάντηση. Κάποιες τέτοιες στιγμές είναι απλά παιχνίδια της Τύχης. Κάποιες άλλες πάλι όχι....

parvis enim momentis multa natura aut adfingit aut mutat aut detrahit*
(M.T.Cicero, De Divinatione, Liber Primus 118)

* (μτφ.: γιατί πολλά πράγματα προστίθενται, αλλάζουν ή χάνονται σε μια στιγμή του χρόνου)

Πενήντα λέξεις...

... και εκεί που περπατάς αμέριμνος, για να προλάβεις τον επόμενο συρμό για Σύνταγμα, πέφτεις σε μάζες συγκεντρωμένες, μάζες που δεν έχουν κοινά διακριτικά. Ξεχωρίζουν μια δυο ελληνικές σημαίες, κάποιοι έχουν μαλλιά μακριά και πολλά σκουλαρίκια, άλλοι μοιάζουν να έχουν χάσει το δρόμο για το κατηχητικό της Κυριακής και κάποιοι θυμίζουν τους κλασικούς οπαδούς της Χ.Α.
Το στομάχι μου σφίγγεται, γιατί όλοι έχουν ένα βλέμμα παράξενο: άλλοι έχουν βλέμμα θολωμένο, άλλοι το βλέμμα του τρελλού, άλλοι το βλέμμα της μαστούρας, άλλοι το βλέμμα του θρησκόληπτου.

Επιλέγουμε να συνεχίσουμε πεζή και από τα πεταμένα λάφυρα κατά μήκος της Β.Σοφίας, επιβεβαιώνεται η υποψία μας.
Στις στάσεις βλέπουμε συρρικνωμένους Πακιστανούς, με τα χέρια στις τσέπες και το δικό τους βλέμμα χαμηλωμένο.
Δεν μπορώ να δω τα μάτια τους.
Δεν ξέρω αν κρύβουν φόβο, μίσος ή απλώς απορία...
Είναι κλειδωμένοι στον εαυτό τους, προφανώς αναρωτιούνται πώς είναι δυνατό στη γη που εκφωνήθηκε ο "Επιτάφιος", αυτοί να ζουν καθημερινά τον δικό τους μικρό θάνατο.


Την ημέρα που συνέβησαν τα παραπάνω, έτυχε να διαβάσω το εξής κειμενάκι στο skai.gr με ημερομηνία 28/1/2012 και ώρα 22.01΄:

"Ένταση στο μετρό του Συντάγματος, με τραυματισμούς πολιτών από μέλη της Χρυσής Αυγής, που νωρίτερα πραγματοποίησαν συγκέντρωση στο ύψος της Ρηγίλλης, για την επέτειο των Ιμίων.
Σύμφωνα με καταγγελίες πολιτών στο ΣΚΑΪ, ορισμένα μέλη της Χρυσής Αυγής, φωνάζοντας συνθήματα, πέταξαν επιβάτες – μετανάστες και μη – έξω από τους συρμούς του μετρό, ενώ ξυλοκόπησαν κάποιους απ΄αυτούς.
Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει παρέμβαση της αστυνομίας, η οποία δηλώνει ότι δεν έχει ενημερωθεί για το συμβάν."

Δεν ξέρω πού να εστιάσω. Στο λόγο της συγκέντρωσης; Την επέτειο των Ιμίων; Στη βίαιη συμπεριφορά; Στην αστυνομία που όχι μόνο δεν παρενέβη, αλλά δήθεν δεν το γνώριζε κιόλας;


Πενήντα λέξεις το κειμενάκι.

Πενήντα γιατί.

Πενήντα γροθιές στο στομάχι.

Ο αφρός των ημερών ή κάνοντας μια σύντομη ανασκόπηση της ζωής μου...

Αυτές τις ημέρες άρχισα πάλι να ξανα-διαβάζω το βιβλίο του Μπορίς Βιάν " Ο αφρός των ημερών". Το είχα πρωτοδιαβάσει το 1984 και στην πρώτη του σελίδα στέκει με πλαγιαστά γράμματα από τυρκουάζ πένα η αφιέρωση:"Η πιο όμορφη ιστορία αγάπης για την αγάπη μου. Α. 4.10.84"...
Αποφάσισα λοιπόν να αποχαιρετήσω το 2011 με το βιβλίο αυτό στο χέρι και με τη βαθιά συνείδηση ότι όλα αυτά τα μεγάλα λόγια για αγάπη, πίστη, συντροφικότητα είναι συνήθως φληναφήματα και μωρολογίες, στην καλύτερη δε περίπτωση απλώς έπεα πτερόεντα.
Η χρονιά που φεύγει σήμερα ήταν ιδιαίτερα σημαδιακή για μένα. Κατάφερα μετά από ΠΟΛΛΑ χρόνια συμβιβασμών, συναισθηματικής ομηρίας, αποξένωσης από το πραγματικό μου εγώ και υποταγής στο απόλυτο ΕΓΩ του ΑΛΛΟΥ, να αντιδράσω, να φωνάξω, να απαιτήσω, να ελευθερωθώ.
Τι κρατώ λοιπόν από το 2011; Το απόλυτο αίσθημα υπερηφάνειας, αφού κατάφερα να κάνω την ανατροπή. Την ελπίδα να ξαναβρώ ολοκληρωτικά τα στοιχεία εκείνα που με καθόριζαν τόσο έντονα στο μακρινό παρελθόν μου και αφού τα ανακτήσω, να δουλέψω πάνω σε αυτά και να γίνω καλύτερος άνθρωπος. Τα παιδιά μου, τους φίλους και τους συγγενείς που μου συμπαραστάθηκαν σε αυτή μου την προσπάθεια. Την απογοήτευση για το πόσο μικροί και λίγοι μπορεί να γίνουν οι άνθρωποι. Την υπόσχεση κάθε μέρα να γίνομαι καλύτερη.
Και κλείνω με το εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου, γραμμένο από τον Βιαν το 1946: "Εκείνο που έχει σημασία στη ζωή είναι να κρίνει κανείς τα πάντα a priori. Φαίνεται, πραγματικά, ότι οι μάζες έχουν άδικο και τα άτομα έχουν πάντα δίκιο. Ας μη βιαστούμε ωστόσο να εξάγουμε κανόνες συμπεριφοράς από αυτό το αξίωμα: δεν είναι ανάγκη να διατυπώνουμε τους κανόνες για να τους ακολουθούμε. Δυο πράγματα υπάρχουν μόνο: ο έρωτας, κάθε λογής, και η μουσική...."

Μπορίς Βιάν - Ακόμα ένας

Ακόμα ένας
Μα χωρίς αιτία
Αφού οι μισοί
Ρωτάνε ό,τι ρωτούν κι οι άλλοι μισοί
Αφού τους απαντάνε με τα λόγια των άλλων
Τι άλλο πια κι εσύ να κάνεις
Παρά να γράφεις σαν τους άλλους
Και ν’ αμφιβάλλεις
Να επαναλαμβάνεις
Να ψάχνεις
Να ζητάς
Τίποτα να μη βρίσκεις
Ν’ αηδιάζεις
Και να λες
Σε τίποτα δε βγάζει
Θα ‘ταν καλύτερα να κέρδιζες τη ζωή σου
Μα τη ζωή μου εγώ την έχω, τη ζωή μου
Να την κερδίσω δεν υπάρχει ανάγκη
Πρόβλημα αυτό δεν είναι
Δεν είν’ εκεί το πρόβλημα
Προβλήματα θαρρώ είναι τα υπόλοιπα
Όμως τα έχουν όλα επισημάνει
Για όλα έχουν ρωτηθεί
Και για τα πιο ασήμαντα
Λοιπόν τι άλλο πια μου μένει
Έχουνε πάρει όλες τις λέξεις τις κατάλληλες
Όλες τις λέξεις τις ωραίες για να μιλήσεις
Τις αφρισμένες, τις ζεστές και τις μεγάλες
Τους ουρανούς, τ’ αστέρια, τα φωτάκια,
Τις άγριες, τις μαλακές σαν κύμα
Λυσσάνε, ροκανίζουνε κόκκινα βράχια
Γεμάτες με σκοτάδι και κραυγές
Γεμάτες αίμα κι αισθησιασμό
Γεμάτες με βουντούζες και ρουμπίνια
Λοιπόν εμένα τι μου μένει
Θα πρέπει να ρωτιέμαι αθόρυβα
Δίχως να γράφω δίχως να κοιμάμαι
Πρέπει να ψάχνω για λογαριασμό δικό μου
Και δίχως να το λέω, ούτε στο θυρωρό
Στο νάνο που κινιέται κάτω από τα πόδια μου
Ή στον παπά του συρταριού μου
Πρέπει να σκύβω μέσα μου
Χωρίς να παραστέκεται καμιά καλογριά
Σα χωροφύλακας να ορμήσει να μ’ αρπάξει
Και να μου μπήξει ένα μαχαίρι αλειμμένο βαζελίνη
Πρέπει να χώσω ένα μίσχο στα ρουθούνια
Την ουραιμία να εμποδίζει του εγκεφάλου
Να βλέπω οι λέξεις μου να τρέχουν
Όλοι τους έχουν αναρωτηθεί
Δεν έχω πια δικαίωμα να μιλάω
Έχουνε πάρει τα ωραία και τα λαμπρά
Όλα τους τώρα βρίσκονται ψηλά
Εκεί που είναι θρονιασμένοι οι ποιητές
Με λύρες αυτοκίνητες
Με λύρες ατμοκίνητες
Με λύρες σαν αλέτρια
Και Πήγασους από αντιδραστήρες
Δεν έχω θέμα πια
Κι οι λέξεις που μου μένουν είναι ανούσιες
Βλακώδεις λέξεις άνοστες
Έχω το εγώ, αυτός, αυτή, αυτές
Έχω το του, ποιος, ποιο και τι
Τι να ‘ναι, κείνος, κείνη, αυτοί, εμείς, εσείς και ούτε
Πώς θέλετε να γράψω ποίημα
Με τέτοιες λέξεις;
Ε, λοιπόν, ας είναι, δε θα γράψω.